సమాచార హక్కు చట్టం (RTI), 2005
ప్రభుత్వ సంస్థల నుండి సమాచారాన్ని పొందేందుకు ముఖ్యమైన నియమాలు, కాలపరిమితులు మరియు దరఖాస్తు విధానం
సమాచార హక్కు చట్టం – 2005
సమాచార హక్కు చట్టం (RTI), 2005 ప్రకారం భారతీయ పౌరులు ప్రభుత్వ సంస్థల నుండి సమాచారాన్ని పొందేందుకు కొన్ని ముఖ్యమైన సేవా నిబంధనలు మరియు నియమాలు ఉన్నాయి.
ముఖ్యమైన నియమాలు మరియు దరఖాస్తు ప్రక్రియ
- అర్హత: కేవలం భారతీయ పౌరులు మాత్రమే ఈ చట్టం కింద దరఖాస్తు చేసుకోవడానికి అర్హులు.
- దరఖాస్తు రుసుము: సాధారణ దరఖాస్తు రుసుము ₹10. దారిద్ర్య రేఖకు దిగువన ఉన్న (BPL) వారికి తగిన ఆధారం చూపిస్తే ఈ రుసుము నుండి మినహాయింపు ఉంటుంది.
- సమాచార రుసుములు: A3 లేదా అంతకంటే చిన్న సైజు పేజీకి ₹2, పెద్ద ఫైళ్లకు వాస్తవ ఖర్చు, మరియు డిస్కెట్ / ఫ్లాపీ కోసం ₹50 వసూలు చేస్తారు. రికార్డుల పరిశీలనకు మొదటి గంట ఉచితం.
- నిర్దిష్ట ఫారమ్ అవసరం లేదు: దరఖాస్తుకు ఎలాంటి ప్రత్యేక ఫారమ్ లేదు. ఇంగ్లీష్, హిందీ లేదా అధికారిక ప్రాంతీయ భాషలో (తెలుగులో) రాతపూర్వకంగా లేదా ఆన్‌లైన్ ద్వారా దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు.
- కారణం చెప్పనక్కర్లేదు: సమాచారం ఎందుకు అడుగుతున్నారనే కారణాన్ని దరఖాస్తుదారుడు తెలపాల్సిన అవసరం లేదు.
కాలపరిమితులు
పబ్లిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ ఆఫీసర్లు (PIOs) దరఖాస్తు అందిన 30 రోజులలోపు సమాధానం ఇవ్వాలి.
ఒక వ్యక్తి ప్రాణానికి లేదా స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన సమాచారమైతే 48 గంటల లోపు సమాధానం ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది.
అడిగిన సమాచారం వేరే ప్రభుత్వ విభాగానికి సంబంధించినదైతే, దరఖాస్తును 5 రోజులలోపు సంబంధిత విభాగానికి బదిలీ చేయాలి.
20 సంవత్సరాల కంటే పాత సమాచారాన్ని కూడా చట్టంలోని సంబంధిత నిబంధనలకు లోబడి పొందవచ్చు.
మినహాయింపులు
- సెక్షన్ 8 & 9: దేశ భద్రత, సార్వభౌమాధికారం, విదేశీ సంబంధాలు, మేధో సంపత్తి లేదా వ్యక్తిగత గోప్యతకు భంగం కలిగించే సమాచారాన్ని ఇవ్వడం నుండి మినహాయింపు ఉండవచ్చు.
- నిఘా సంస్థలు: అవినీతి లేదా మానవ హక్కుల ఉల్లంఘన ఆరోపణలు ఉంటే తప్ప, కొన్ని నిర్దిష్ట రక్షణ మరియు నిఘా సంస్థల సమాచారానికి మినహాయింపు ఉంటుంది.
RTI Online Portal
కేంద్ర ప్రభుత్వ విభాగాలకు సంబంధించిన సమాచారం కోసం RTI Online Portal ద్వారా ఆన్‌లైన్‌లో దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు.
RTI దరఖాస్తు లేదా అప్పీల్ ఎంపిక
సమాచార హక్కు చట్టం (RTI) కింద దరఖాస్తును సిద్ధం చేయడానికి మరియు అప్పీల్ దాఖలు చేయడానికి మొదటిగా కింద ఉన్న వివరాల ద్వారా ఎంచుకోండి.
కొత్త దరఖాస్తు
మీరు ప్రభుత్వ విభాగం నుండి మొదటిసారి సమాచారం అడగాలనుకుంటే Fresh Application ఎంపికను ఉపయోగించండి.
మొదటి అప్పీల్
మీరు దరఖాస్తు చేసినా 30 రోజుల్లోగా ఎలాంటి సమాధానం రాకపోయినా, లేదా ఇచ్చిన సమాధానం మీకు తృప్తికరంగా లేకపోయినా, పై అధికారికి First Appeal దాఖలు చేయవచ్చు.
RTI దరఖాస్తు నమూనా
సెక్షన్ 6(1) ప్రకారం దరఖాస్తు
తేదీ: [ఇక్కడ తేదీ వేయండి]
ప్రదేశం: [ఇక్కడ మీ ఊరి పేరు రాయండి]
ఎవరికి (To):
పబ్లిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ ఆఫీసర్ (PIO) / సహాయ పబ్లిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ ఆఫీసర్,
[ప్రభుత్వ కార్యాలయం / శాఖ పేరు - ఉదాహరణకు: మండల పరిషత్ కార్యాలయం / మున్సిపల్ ఆఫీస్]
[కార్యాలయం చిరునామా / ఊరు]
1. దరఖాస్తుదారుడి వివరాలు:
- పేరు: [మీ పేరు]
- తండ్రి / భర్త పేరు: [వారి పేరు]
- పూర్తి చిరునామా: [మీ ఇంటి నెంబర్, వీధి, గ్రామం / పట్టణం, జిల్లా, పిన్ కోడ్]
- ఫోన్ నెంబర్: [మీ మొబైల్ నెంబర్]
2. కోరుతున్న సమాచారం యొక్క వివరాలు:
[మీకు కావలసిన సమాచారాన్ని ఇక్కడ పాయింట్ల రూపంలో స్పష్టంగా రాయండి.]
- అ) మా గ్రామంలో / డివిజన్‌లో [తేదీ / సంవత్సరం] లో వేసిన సిమెంట్ రోడ్డు పనుల యొక్క మంజూరైన నిధుల వివరాల కాపీలు ఇవ్వగలరు.
- ఆ) సదరు పనికి సంబంధించిన ఎస్టిమేషన్ (Estimation) మరియు మెజర్మెంట్ బుక్ (M-Book) ధృవీకరించిన నకళ్లు ఇవ్వగలరు.
3. సమాచార కాలపరిమితి:
[ఏ సంవత్సరం నుండి ఏ సంవత్సరం వరకు సమాచారం కావాలో రాయండి. ఉదాహరణకు: 2024 నుండి 2026 వరకు]
4. దరఖాస్తు రుసుము వివరాలు:
- నేను దరఖాస్తు రుసుము రూ. 10/-లను కోర్టు ఫీజు స్టాంపు (Court Fee Stamp) రూపంలో ఈ దరఖాస్తుకు జతపరిచాను.
- లేదా నేను దరఖాస్తు రుసుము రూ. 10/-లను [DD నెంబర్ / పోస్టల్ ఆర్డర్ నెంబర్] ద్వారా చెల్లిస్తున్నాను.
- లేదా నేను దారిద్ర్య రేఖకు దిగువన ఉన్నాను (BPL కుటుంబం). కాబట్టి రుసుము నుండి మినహాయింపు కలదు. (నా రేషన్ కార్డ్ / BPL సర్టిఫికెట్ నకలును ఇక్కడ జతపరిచాను.)
5. ప్రకటన:
నేను భారత పౌరుడిని. సమాచార హక్కు చట్టం 2005 నిబంధనల ప్రకారం ఈ సమాచారాన్ని కోరుతున్నాను.
ధన్యవాదాలతో,
ఇట్లు,
[ఇక్కడ మీ సంతకం చేయండి]
(దరఖాస్తుదారుడు)
RTI ముఖ్యాంశాలు – త్వరిత సమాచారం
భారతీయ పౌరులు
₹10
30 రోజులు
48 గంటలు
Thanks ..! Please be connected with us for more info..